Spis treści artykułu
- Czym jest specyfikacja i czym karta technologiczna?
- Specyfikacja a karta technologiczna: czym się różnią w praktyce?
- Jak jedna szafka wygląda w specyfikacji i w karcie technologicznej?
- Kiedy potrzebne są oba dokumenty, a kiedy wystarczy specyfikacja?
- Co robić, gdy technologia się zmieniła?
- Jak to jest urządzone w Bimp?
- Co robi Bimp, a czego nie
- Często zadawane pytania
- Specyfikacja odpowiada na pytanie „z czego składa się wyrób i ile w nim materiałów”, a karta technologiczna na pytanie „jak i w jakiej kolejności go wytworzyć”. Pierwsza jest potrzebna zaopatrzeniu i rezerwie, druga hali i płacy za pracę.
- W przykładzie szafka na trzy szuflady ma w specyfikacji pięć materiałów za 479 zł, a w karcie technologicznej cztery operacje za 117,50 zł i 1,9 godziny. Bez karty koszt wygląda na 479 zł zamiast 596,50 zł, czyli jest zaniżony o 19,7%.
- Oba dokumenty są potrzebne, gdy wyrób przechodzi kilka etapów, pracownikom płaci się akord albo część prac idzie do podwykonawców. Do kompletowania zestawów bez operacji wystarcza specyfikacja.
- W Bimp materiały oraz etapy z operacjami są w jednym dokumencie „Specification”: materiały na jednej zakładce, etapy i operacje na drugiej. Trybów obróbki i kryteriów odbioru jako osobnych pól nie ma.
Specyfikacja odpowiada na pytanie „z czego składa się wyrób i ile w nim materiałów”, a karta technologiczna na pytanie „jak i w jakiej kolejności go wytworzyć”. Pierwsza jest potrzebna zaopatrzeniu, rezerwie i wyliczeniu kosztu materiałów, druga hali, normowaniu czasu i płacy za pracę. W Bimp obie części są zebrane w jednym dokumencie „Specification”.
Technolog hali przynosi dyrektorowi wyliczenie: szafka kosztuje 479 zł. Dyrektor ustala cenę od tej liczby, a po miesiącu okazuje się, że każda szafka jest nierentowna względem planu. Przyczyna w tym, że w wyliczeniu były tylko materiały. Praca krojenia, oklejania, montażu i pakowania w nie nie weszła. Dalej artykuł wyjaśnia na przykładzie jednej szafki, czym różnią się te dwa dokumenty. Firma jest umowna.
Czym jest specyfikacja i czym karta technologiczna?
Specyfikacja (nazywana też BOM, bill of materials) to wykaz materiałów i części jednego wyrobu z ilością, jednostką miary i procentem strat. Szerzej pisze o niej artykuł Czym jest specyfikacja wyrobu (BOM).
Karta technologiczna to dokument opisujący, jak z tych materiałów otrzymać wyrób: jakie prace wykonać, w jakiej kolejności, z jakimi normami czasu, kto je wykonuje i według jakiego kryterium wynik przyjmuje się dalej. Karta technologiczna jest więc dokumentem o procesie, a specyfikacja dokumentem o składzie.
Specyfikacja a karta technologiczna: czym się różnią w praktyce?
Różnicę łatwo zobaczyć, zadając dokumentom cztery pytania: co w nim jest, komu jest potrzebny, co się z niego liczy i co będzie, jeśli go nie ma.
| Kryterium | Specyfikacja | Karta technologiczna |
|---|---|---|
| Główne pytanie | z czego i ile | jak, w jakiej kolejności, w jakim czasie |
| Główna treść | materiały, części, ilości, straty | etapy, operacje, normy czasu, wykonawcy, kryteria odbioru |
| Kto korzysta | zaopatrzeniowiec, magazynier, ekonomista | technolog, majster, kierownik produkcji |
| Co się liczy | zapotrzebowanie na materiały, koszt materiałów | pracochłonność, koszt prac, terminy |
| Co bez niego | niedokładny zakup i rezerwa | brak norm czasu, płaci się na oko, koszt zaniżony |
| W Bimp | zakładka „Materials and components” | zakładka „Stages and operations” |
Ta tabela opisuje klasyczny podział. W systemie, który prowadzi ewidencję, obie części są ze sobą powiązane: materiał przypisuje się do etapu, na którym jest zużywany, a koszt operacji trafia do tego samego kosztu wytworzenia. Dlatego osobne arkusze dla technologa i dla ekonomisty z czasem się rozjeżdżają, a jeden dokument trzyma je razem.
Jak jedna szafka wygląda w specyfikacji i w karcie technologicznej?
Umowny producent wytwarza szafkę na trzy szuflady. Poniżej jej specyfikacja: co idzie na jeden wyrób i ile to kosztuje.
| Materiał | Norma na wyrób | Cena, zł | Kwota, zł |
|---|---|---|---|
| Płyta wiórowa 16 mm, m² | 1,8 | 190 | 342 |
| Obrzeże PVC, m | 9 | 3 | 27 |
| Prowadnice, para | 3 | 22,50 | 67,50 |
| Okucia, komplet | 1 | 27,50 | 27,50 |
| Zestaw do pakowania | 1 | 15 | 15 |
| Razem materiały | 479 |
Kontrola: 342 + 27 + 67,5 + 27,5 + 15 = 479 zł na wyrób. To jest potrzebne zaopatrzeniowcowi: na partię 40 szafek to 479 × 40 = 19 160 zł, a płyty potrzeba 1,8 × 40 = 72 m².
Karta technologiczna tej samej szafki opisuje prace.
| Etap | Operacja | Norma, godz. | Koszt, zł | Kryterium przekazania dalej |
|---|---|---|---|---|
| Krojenie | Krojenie płyty | 0,5 | 30 | wymiary części zgodne z rysunkiem |
| Oklejanie | Oklejanie części obrzeżem | 0,4 | 25 | obrzeże przylega szczelnie, bez odspojeń |
| Montaż | Montaż korpusu i szuflad | 0,8 | 50 | szuflady chodzą bez zacięć |
| Pakowanie | Pakowanie | 0,2 | 12,50 | komplet pełny, szafka oznakowana |
| Razem | 1,9 | 117,50 |
Kontrola: 0,5 + 0,4 + 0,8 + 0,2 = 1,9 godziny, 30 + 25 + 50 + 12,5 = 117,50 zł na wyrób. Na partię 40 szafek to 1,9 × 40 = 76 godzin i 117,5 × 40 = 4 700 zł.
Pełny koszt planowy szafki: 479 + 117,5 = 596,50 zł. Sama specyfikacja daje 479 zł, więc pełny koszt jest zaniżony o 117,50 zł, czyli o 117,5 / 596,5 = 19,7%. Przy cenie dla dilera 1 200 zł zysk brutto ze specyfikacji wydaje się wynosić 1 200 - 479 = 721 zł, a według dwóch dokumentów tylko 1 200 - 596,5 = 603,50 zł. Różnica to 117,50 zł na każdej szafce, a na partii 40 szt. 4 700 zł.
Kryteria przekazania dalej w ostatniej kolumnie są tylko w papierowej karcie technologicznej. W specyfikacji Bimp dla operacji wypełnia się ilość, czas wykonania, priorytet, zależność od poprzedniej operacji, wykonawcę, umowę i koszt. Pól na tryby obróbki czy kryteria odbioru nie ma, więc takie wymagania technolog trzyma w osobnym dokumencie.
Kiedy potrzebne są oba dokumenty, a kiedy wystarczy specyfikacja?
Oba są potrzebne, gdy wyrób przechodzi kilka etapów i zależą od nich pieniądze albo terminy. Specyfikacji wystarcza, gdy praca sprowadza się do kompletowania.
Oba są potrzebne, jeśli:
- Wyrób przechodzi kilka etapów i na każdym potrzebne są własne materiały, na przykład krojenie i montaż.
- Pracownikom nalicza się akord: stawka pochodzi z operacji. Przy płacy akordowej operację zadaje się rodzajem naliczenia, a Bimp podciąga stawkę i listę dostępnych pracowników.
- Część operacji wykonują podwykonawcy: w specyfikacji wskazuje się dla nich umowę, a rozliczenie za prace następuje przy zamykaniu produkcji.
- Trzeba widzieć, na którym etapie jest wyrób i gdzie jest opóźnienie: bez etapów w specyfikacji zadanie produkcyjne nie ma z czego zbudować kroków.
- Liczy się koszt produkcji w toku: wartość kumuluje się po etapach.
Specyfikacji wystarcza, jeśli wyrób składa się z gotowych komponentów bez osobnych operacji, a koszt pracy wchodzi w cenę zestawu. Typowy przykład to zestawy prezentowe z trzech towarów albo komplet „laptop i torba”.
Co robić, gdy technologia się zmieniła?
Materiały drożeją, operacje znikają lub dochodzą, a stare zamówienia muszą się liczyć według starej technologii. Dlatego specyfikacja ma pole „Version” oraz rodzaj: „Main” domyślnie albo „Non-main”. Nową wersję tworzy się obok starej, a zlecenie produkcyjne podciąga tę specyfikację, którą wybrano na zakładce „Products”.
Przykład: szafkę zaczęto montować na nowych prowadnicach, droższych o 2,50 zł za parę. Trzy pary dają 3 × 2,5 = 7,50 zł na wyrób, a na partię 40 szt. to 7,5 × 40 = 300 zł. Koszt materiałów nowej wersji to 479 + 7,5 = 486,50 zł, a pełny 486,5 + 117,5 = 604 zł. Stare zamówienia zostają na wersji 1 za 596,50 zł, nowe idą według wersji 2.
Jak to jest urządzone w Bimp?
W Bimp specyfikację nazywa się też kartą technologiczną wyrobu: to jeden dokument w „Production → Specifications” (produkcja, specyfikacje). Najpierw wypełnia się lewy panel: wyrób, ilość, wersję, grupę, walutę, typ i rodzaj specyfikacji. Potem włącza się przełącznik „Use stages and operations” i po prawej pojawiają się zakładki.
Na zakładce „Stages and operations” (etapy i operacje) dodaje się etapy w kolejności wytwarzania i operacje w każdym z nich, z normami czasu i kosztem. Na zakładce „Materials and components” (materiały i komponenty) do każdego etapu przypisuje się materiały z ilością i procentem strat. Na dole widać sumy materiałów i operacji oraz koszt planowy. Materiał bez etapu albo bez ilości nie wchodzi do wyliczenia, więc nie da się go pominąć.
Dalej zlecenie produkcyjne podciąga ze specyfikacji wyroby, materiały i operacje, a „Assembly” rozchodzi materiały i nalicza akord. Wszystkie pola opisuje pomoc Specyfikacje, a dla dużych katalogów jest import specyfikacji z Excela. O stronie dla technologów informuje strona Bimp.
Co robi Bimp, a czego nie
Bimp to ukraińska chmurowa ERP dla producentów. W jednej specyfikacji przechowuje materiały, etapy i operacje, wersje, reguły zamiany materiałów na zamienniki, liczy koszt planowy według wartości pozostałej lub ostatniej ceny zakupu, a potem wykorzystuje te dane w zleceniu produkcyjnym, w „Assembly” i w zadaniach produkcyjnych. Specyfikację można wydrukować z karty.
Czego brakuje. Tryby obróbki, wykaz urządzeń i narzędzi, rysunki i kryteria odbioru nie mają osobnych pól w specyfikacji, trzyma się je we własnych dokumentach. Norm Bimp nie wymyśla: bierze je z Państwa specyfikacji, więc błąd w normie czasu albo w ilości materiału trafi do kosztu. Daty rozpoczęcia i zakończenia produkcji ustawia człowiek.
Podsumowanie przykładu: specyfikacja szafki dała 479 zł materiałów i zapotrzebowanie 72 m² płyty na partię 40 szt., karta technologiczna dodała 117,50 zł i 1,9 godziny na wyrób, i dopiero razem dały prawdziwy koszt 596,50 zł. Warto zaczynać od materiałów, a potem dodawać operacje dla wyrobów, za które płaci się akord albo gdzie są podwykonawcy.
Często zadawane pytania
Czym jest karta technologiczna?
Karta technologiczna opisuje, jak wytworzyć wyrób: jakie operacje wykonać, w jakiej kolejności, z jakimi normami czasu i według jakiego kryterium przyjąć wynik. Odpowiada na pytanie „jak”, a specyfikacja na pytanie „z czego”.
Czym specyfikacja różni się od karty technologicznej?
Specyfikacja wylicza materiały i części wyrobu z ilością i stratami. Karta technologiczna dodaje kolejność operacji, normy czasu, wykonawców i wymagania wobec wyniku. Do wyliczenia pełnego kosztu potrzebne są obie części.
Czy można obejść się bez karty technologicznej?
Tak, jeśli wyrób składa się z gotowych komponentów bez osobnych operacji, a płaca za pracę nie zależy od etapów. Jeśli na hali jest kilka etapów, płaca akordowa albo podwykonawcy, operacje trzeba opisać.
Jak w Bimp rozróżnia się specyfikację i kartę technologiczną?
To jeden dokument. Na zakładce „Materials and components” wskazuje się materiały, na zakładce „Stages and operations” kolejność prac, normy czasu, wykonawców i koszt. Zakładka operacji pojawia się po włączeniu przełącznika „Use stages and operations”.
Czy można importować specyfikacje z Excela?
Tak, w „Production → Specifications” przycisk „Import” ładuje plik według szablonu. Wyrób i komponenty Bimp znajduje po symbolach (SKU), więc przed importem muszą być w katalogu towarów.
Na prezentacji Bimp ERP specjalista wprowadzi Państwa wyrób: materiały, etapy i operacje z normami czasu, i pokaże koszt planowy oraz przekazanie danych do zlecenia produkcyjnego.
Zamów demo