BimpBlog

Specyfikacja a karta technologiczna: czym się różnią i kiedy potrzebne są obie

Różnica między specyfikacją a kartą technologiczną: co opisuje każdy dokument, tabela porównawcza, przykład jednej szafki w obu dokumentach i jak łączy je Bimp.

ДО
Дмитро ОбуховCo-Founder & CEO
Spis treści artykułu
W skrócie
  • Specyfikacja odpowiada na pytanie „z czego składa się wyrób i ile w nim materiałów”, a karta technologiczna na pytanie „jak i w jakiej kolejności go wytworzyć”. Pierwsza jest potrzebna zaopatrzeniu i rezerwie, druga hali i płacy za pracę.
  • W przykładzie szafka na trzy szuflady ma w specyfikacji pięć materiałów za 479 zł, a w karcie technologicznej cztery operacje za 117,50 zł i 1,9 godziny. Bez karty koszt wygląda na 479 zł zamiast 596,50 zł, czyli jest zaniżony o 19,7%.
  • Oba dokumenty są potrzebne, gdy wyrób przechodzi kilka etapów, pracownikom płaci się akord albo część prac idzie do podwykonawców. Do kompletowania zestawów bez operacji wystarcza specyfikacja.
  • W Bimp materiały oraz etapy z operacjami są w jednym dokumencie „Specification”: materiały na jednej zakładce, etapy i operacje na drugiej. Trybów obróbki i kryteriów odbioru jako osobnych pól nie ma.

Specyfikacja odpowiada na pytanie „z czego składa się wyrób i ile w nim materiałów”, a karta technologiczna na pytanie „jak i w jakiej kolejności go wytworzyć”. Pierwsza jest potrzebna zaopatrzeniu, rezerwie i wyliczeniu kosztu materiałów, druga hali, normowaniu czasu i płacy za pracę. W Bimp obie części są zebrane w jednym dokumencie „Specification”.

Technolog hali przynosi dyrektorowi wyliczenie: szafka kosztuje 479 zł. Dyrektor ustala cenę od tej liczby, a po miesiącu okazuje się, że każda szafka jest nierentowna względem planu. Przyczyna w tym, że w wyliczeniu były tylko materiały. Praca krojenia, oklejania, montażu i pakowania w nie nie weszła. Dalej artykuł wyjaśnia na przykładzie jednej szafki, czym różnią się te dwa dokumenty. Firma jest umowna.

Czym jest specyfikacja i czym karta technologiczna?

Specyfikacja (nazywana też BOM, bill of materials) to wykaz materiałów i części jednego wyrobu z ilością, jednostką miary i procentem strat. Szerzej pisze o niej artykuł Czym jest specyfikacja wyrobu (BOM).

Karta technologiczna to dokument opisujący, jak z tych materiałów otrzymać wyrób: jakie prace wykonać, w jakiej kolejności, z jakimi normami czasu, kto je wykonuje i według jakiego kryterium wynik przyjmuje się dalej. Karta technologiczna jest więc dokumentem o procesie, a specyfikacja dokumentem o składzie.

Specyfikacja a karta technologiczna: czym się różnią w praktyce?

Różnicę łatwo zobaczyć, zadając dokumentom cztery pytania: co w nim jest, komu jest potrzebny, co się z niego liczy i co będzie, jeśli go nie ma.

KryteriumSpecyfikacjaKarta technologiczna
Główne pytaniez czego i ilejak, w jakiej kolejności, w jakim czasie
Główna treśćmateriały, części, ilości, stratyetapy, operacje, normy czasu, wykonawcy, kryteria odbioru
Kto korzystazaopatrzeniowiec, magazynier, ekonomistatechnolog, majster, kierownik produkcji
Co się liczyzapotrzebowanie na materiały, koszt materiałówpracochłonność, koszt prac, terminy
Co bez niegoniedokładny zakup i rezerwabrak norm czasu, płaci się na oko, koszt zaniżony
W Bimpzakładka „Materials and components”zakładka „Stages and operations”

Ta tabela opisuje klasyczny podział. W systemie, który prowadzi ewidencję, obie części są ze sobą powiązane: materiał przypisuje się do etapu, na którym jest zużywany, a koszt operacji trafia do tego samego kosztu wytworzenia. Dlatego osobne arkusze dla technologa i dla ekonomisty z czasem się rozjeżdżają, a jeden dokument trzyma je razem.

Jak jedna szafka wygląda w specyfikacji i w karcie technologicznej?

Umowny producent wytwarza szafkę na trzy szuflady. Poniżej jej specyfikacja: co idzie na jeden wyrób i ile to kosztuje.

MateriałNorma na wyróbCena, złKwota, zł
Płyta wiórowa 16 mm, m²1,8190342
Obrzeże PVC, m9327
Prowadnice, para322,5067,50
Okucia, komplet127,5027,50
Zestaw do pakowania11515
Razem materiały479

Kontrola: 342 + 27 + 67,5 + 27,5 + 15 = 479 zł na wyrób. To jest potrzebne zaopatrzeniowcowi: na partię 40 szafek to 479 × 40 = 19 160 zł, a płyty potrzeba 1,8 × 40 = 72 m².

Karta technologiczna tej samej szafki opisuje prace.

EtapOperacjaNorma, godz.Koszt, złKryterium przekazania dalej
KrojenieKrojenie płyty0,530wymiary części zgodne z rysunkiem
OklejanieOklejanie części obrzeżem0,425obrzeże przylega szczelnie, bez odspojeń
MontażMontaż korpusu i szuflad0,850szuflady chodzą bez zacięć
PakowaniePakowanie0,212,50komplet pełny, szafka oznakowana
Razem1,9117,50

Kontrola: 0,5 + 0,4 + 0,8 + 0,2 = 1,9 godziny, 30 + 25 + 50 + 12,5 = 117,50 zł na wyrób. Na partię 40 szafek to 1,9 × 40 = 76 godzin i 117,5 × 40 = 4 700 zł.

Pełny koszt planowy szafki: 479 + 117,5 = 596,50 zł. Sama specyfikacja daje 479 zł, więc pełny koszt jest zaniżony o 117,50 zł, czyli o 117,5 / 596,5 = 19,7%. Przy cenie dla dilera 1 200 zł zysk brutto ze specyfikacji wydaje się wynosić 1 200 - 479 = 721 zł, a według dwóch dokumentów tylko 1 200 - 596,5 = 603,50 zł. Różnica to 117,50 zł na każdej szafce, a na partii 40 szt. 4 700 zł.

Kryteria przekazania dalej w ostatniej kolumnie są tylko w papierowej karcie technologicznej. W specyfikacji Bimp dla operacji wypełnia się ilość, czas wykonania, priorytet, zależność od poprzedniej operacji, wykonawcę, umowę i koszt. Pól na tryby obróbki czy kryteria odbioru nie ma, więc takie wymagania technolog trzyma w osobnym dokumencie.

Kiedy potrzebne są oba dokumenty, a kiedy wystarczy specyfikacja?

Oba są potrzebne, gdy wyrób przechodzi kilka etapów i zależą od nich pieniądze albo terminy. Specyfikacji wystarcza, gdy praca sprowadza się do kompletowania.

Oba są potrzebne, jeśli:

  1. Wyrób przechodzi kilka etapów i na każdym potrzebne są własne materiały, na przykład krojenie i montaż.
  2. Pracownikom nalicza się akord: stawka pochodzi z operacji. Przy płacy akordowej operację zadaje się rodzajem naliczenia, a Bimp podciąga stawkę i listę dostępnych pracowników.
  3. Część operacji wykonują podwykonawcy: w specyfikacji wskazuje się dla nich umowę, a rozliczenie za prace następuje przy zamykaniu produkcji.
  4. Trzeba widzieć, na którym etapie jest wyrób i gdzie jest opóźnienie: bez etapów w specyfikacji zadanie produkcyjne nie ma z czego zbudować kroków.
  5. Liczy się koszt produkcji w toku: wartość kumuluje się po etapach.

Specyfikacji wystarcza, jeśli wyrób składa się z gotowych komponentów bez osobnych operacji, a koszt pracy wchodzi w cenę zestawu. Typowy przykład to zestawy prezentowe z trzech towarów albo komplet „laptop i torba”.

Co robić, gdy technologia się zmieniła?

Materiały drożeją, operacje znikają lub dochodzą, a stare zamówienia muszą się liczyć według starej technologii. Dlatego specyfikacja ma pole „Version” oraz rodzaj: „Main” domyślnie albo „Non-main”. Nową wersję tworzy się obok starej, a zlecenie produkcyjne podciąga tę specyfikację, którą wybrano na zakładce „Products”.

Przykład: szafkę zaczęto montować na nowych prowadnicach, droższych o 2,50 zł za parę. Trzy pary dają 3 × 2,5 = 7,50 zł na wyrób, a na partię 40 szt. to 7,5 × 40 = 300 zł. Koszt materiałów nowej wersji to 479 + 7,5 = 486,50 zł, a pełny 486,5 + 117,5 = 604 zł. Stare zamówienia zostają na wersji 1 za 596,50 zł, nowe idą według wersji 2.

Jak to jest urządzone w Bimp?

W Bimp specyfikację nazywa się też kartą technologiczną wyrobu: to jeden dokument w „Production → Specifications” (produkcja, specyfikacje). Najpierw wypełnia się lewy panel: wyrób, ilość, wersję, grupę, walutę, typ i rodzaj specyfikacji. Potem włącza się przełącznik „Use stages and operations” i po prawej pojawiają się zakładki.

Na zakładce „Stages and operations” (etapy i operacje) dodaje się etapy w kolejności wytwarzania i operacje w każdym z nich, z normami czasu i kosztem. Na zakładce „Materials and components” (materiały i komponenty) do każdego etapu przypisuje się materiały z ilością i procentem strat. Na dole widać sumy materiałów i operacji oraz koszt planowy. Materiał bez etapu albo bez ilości nie wchodzi do wyliczenia, więc nie da się go pominąć.

Dalej zlecenie produkcyjne podciąga ze specyfikacji wyroby, materiały i operacje, a „Assembly” rozchodzi materiały i nalicza akord. Wszystkie pola opisuje pomoc Specyfikacje, a dla dużych katalogów jest import specyfikacji z Excela. O stronie dla technologów informuje strona Bimp.

Co robi Bimp, a czego nie

Bimp to ukraińska chmurowa ERP dla producentów. W jednej specyfikacji przechowuje materiały, etapy i operacje, wersje, reguły zamiany materiałów na zamienniki, liczy koszt planowy według wartości pozostałej lub ostatniej ceny zakupu, a potem wykorzystuje te dane w zleceniu produkcyjnym, w „Assembly” i w zadaniach produkcyjnych. Specyfikację można wydrukować z karty.

Czego brakuje. Tryby obróbki, wykaz urządzeń i narzędzi, rysunki i kryteria odbioru nie mają osobnych pól w specyfikacji, trzyma się je we własnych dokumentach. Norm Bimp nie wymyśla: bierze je z Państwa specyfikacji, więc błąd w normie czasu albo w ilości materiału trafi do kosztu. Daty rozpoczęcia i zakończenia produkcji ustawia człowiek.

Podsumowanie przykładu: specyfikacja szafki dała 479 zł materiałów i zapotrzebowanie 72 m² płyty na partię 40 szt., karta technologiczna dodała 117,50 zł i 1,9 godziny na wyrób, i dopiero razem dały prawdziwy koszt 596,50 zł. Warto zaczynać od materiałów, a potem dodawać operacje dla wyrobów, za które płaci się akord albo gdzie są podwykonawcy.

Często zadawane pytania

Czym jest karta technologiczna?

Karta technologiczna opisuje, jak wytworzyć wyrób: jakie operacje wykonać, w jakiej kolejności, z jakimi normami czasu i według jakiego kryterium przyjąć wynik. Odpowiada na pytanie „jak”, a specyfikacja na pytanie „z czego”.

Czym specyfikacja różni się od karty technologicznej?

Specyfikacja wylicza materiały i części wyrobu z ilością i stratami. Karta technologiczna dodaje kolejność operacji, normy czasu, wykonawców i wymagania wobec wyniku. Do wyliczenia pełnego kosztu potrzebne są obie części.

Czy można obejść się bez karty technologicznej?

Tak, jeśli wyrób składa się z gotowych komponentów bez osobnych operacji, a płaca za pracę nie zależy od etapów. Jeśli na hali jest kilka etapów, płaca akordowa albo podwykonawcy, operacje trzeba opisać.

Jak w Bimp rozróżnia się specyfikację i kartę technologiczną?

To jeden dokument. Na zakładce „Materials and components” wskazuje się materiały, na zakładce „Stages and operations” kolejność prac, normy czasu, wykonawców i koszt. Zakładka operacji pojawia się po włączeniu przełącznika „Use stages and operations”.

Czy można importować specyfikacje z Excela?

Tak, w „Production → Specifications” przycisk „Import” ładuje plik według szablonu. Wyrób i komponenty Bimp znajduje po symbolach (SKU), więc przed importem muszą być w katalogu towarów.

Pokażemy specyfikację z operacjami na Państwa wyrobie

Na prezentacji Bimp ERP specjalista wprowadzi Państwa wyrób: materiały, etapy i operacje z normami czasu, i pokaże koszt planowy oraz przekazanie danych do zlecenia produkcyjnego.

Zamów demo
ДОДмитро ОбуховCo-Founder & CEO