Spis treści artykułu
- Czym produkcja na zamówienie różni się od produkcji na magazyn?
- Który schemat wybrać dla którego wyrobu?
- Jak hala biurek pracuje według obu schematów?
- Kiedy uruchamiać partię na magazyn?
- Jak oba schematy prowadzi się w Bimp?
- Co robić, gdy klient zamawia wyrób, którego jeszcze nie ma?
- Co robi Bimp, a czego nie
- Często zadawane pytania
- Produkcję na zamówienie (make to order) uruchamia się po potwierdzeniu przez klienta, produkcję na magazyn z wyprzedzeniem, pod oczekiwany popyt. Większość hal łączy oba schematy: popularne modele na magazyn, wyroby niestandardowe na zamówienie.
- W przykładzie hala wytwarza biurko „Office-120” na magazyn partiami po 50 szt. i biurka według wymiarów klienta na zamówienie. Magazyn trzyma średnio 38 750 zł gotowych wyrobów, a zamówienia dają 8,3% przychodu i 11,8% zysku brutto.
- W Bimp oba schematy idą tymi samymi dokumentami. Na zamówienie: zamówienie klienta, zlecenie produkcyjne, „Assembly”. Na magazyn: zlecenie produkcyjne tworzy się ręcznie, a klient później kupuje gotowy wyrób ze stanu.
- Bimp nie uruchamia partii na magazyn automatycznie: poziom uruchomienia ustala człowiek, patrząc na kolumnę „Available”.
Produkcja na zamówienie (make to order) zaczyna się po tym, jak klient potwierdził zakup, a produkcja na magazyn wytwarza partię z wyprzedzeniem i sprzedaje ze stanu gotowych wyrobów. Większość hal pracuje według obu schematów jednocześnie, a w Bimp dokumenty są te same: zmienia się tylko to, co uruchamia produkcję.
Majster hali meblowej w każdy piątek decyduje, czy puścić na krojenie jeszcze 50 biurek na zapas. Jeśli pomyli się w górę, płyta leży w gotowych wyrobach i zamraża pieniądze. Jeśli w dół, diler czeka tydzień. Dalej w artykule porównanie dwóch schematów, umowna hala z wyliczeniem i reguła z konkretną liczbą, według której uruchamia się partię na magazyn. Firma jest umowna.
Czym produkcja na zamówienie różni się od produkcji na magazyn?
Różnią się moment uruchomienia i to, kto ponosi ryzyko. Przy produkcji na zamówienie ryzyko popytu ponosi klient: czeka, ale płaci za wyrób, który już ma nabywcę. Przy produkcji na magazyn ryzyko bierze na siebie hala: wyrób jest wytworzony, a czy ktoś go kupi, zależy od sprzedaży.
| Wskaźnik | Na zamówienie | Na magazyn |
|---|---|---|
| Co uruchamia produkcję | potwierdzone zamówienie klienta | poziom stanu albo plan sprzedaży |
| Gotowy wyrób na magazynie | brak do końca cyklu | jest, wysyłka w dniu zamówienia |
| Termin dla klienta | cały cykl produkcji | czas wysyłki |
| Zamrożone pieniądze | materiały pod zamówienie na czas cyklu | koszt stanu gotowych wyrobów |
| Ryzyko niesprzedanego wyrobu | brak | jest |
| Cena | z uwzględnieniem indywidualnych wymagań | według cennika |
| Typowe wyroby | niestandardowe wymiary, wyposażenie, projekty | popularne modele, komponenty, materiały eksploatacyjne |
Jest też trzeci wariant: montaż z półproduktów. Hala trzyma na magazynie półfabrykaty (pocięte części, korpusy), a finalny montaż wykonuje na zamówienie. Cykl się skraca, a gotowych wyrobów nie przybywa. Jak prowadzić takie półfabrykaty, opisuje artykuł o półproduktach i wielopoziomowym BOM.
Który schemat wybrać dla którego wyrobu?
Schemat wybiera się dla każdego wyrobu osobno, więc jedna hala łatwo trzyma oba. Wyrób nadaje się na magazyn, jeśli kupuje się go regularnie i w tej samej postaci: popyt jest stabilny, wariantów mało, klient nie chce czekać. Na zamówienie wyrób robi się wtedy, gdy rozmiar, kolor albo wyposażenie zależą od klienta albo sprzedaż jest nieregularna i partia na magazyn długo by leżała.
Do wyboru przydają się cztery pytania:
- Ile wariantów wyrobu Państwo sprzedają. Trzy modele łatwo trzymać na magazynie, trzysta kombinacji prawie niemożliwe.
- Czy klient toleruje oczekiwanie. Diler, który musi uzupełnić witrynę, pięciu dni nie poczeka.
- Jaki udział w koszcie ma materiał. Droższy surowiec robi magazyn gotowych wyrobów kosztownym.
- Czy można przewidzieć popyt. Jeśli w ostatnich miesiącach sprzedaż jest stabilna, magazyn ma uzasadnienie.
Decyzję dla wyrobu można przeglądać. Model, który zaczął się sprzedawać regularnie, przechodzi z zamówienia na magazyn, a ten, który przestał, wraca.
Jak hala biurek pracuje według obu schematów?
Umowna hala wytwarza biurka biurowe. Model „Office-120” sprzedaje się co tydzień, w ostatnich czterech tygodniach: 22, 26, 24 i 28 sztuk. Razem 22 + 26 + 24 + 28 = 100 szt., średnio 25 szt. tygodniowo. Ten model wytwarza się na magazyn partiami po 50 szt. Biurka według wymiarów klienta, średnio 6 miesięcznie, wytwarza się dopiero po potwierdzeniu.
| Wskaźnik | „Office-120” (na magazyn) | Biurko według wymiaru klienta (na zamówienie) |
|---|---|---|
| Sprzedaż na miesiąc, szt. | 100 | 6 |
| Cena, zł | 2 400 | 3 600 |
| Koszt, zł | 1 550 | 1 700 |
| Zysk brutto z biurka, zł | 850 | 1 900 |
| Termin dla klienta | wysyłka w dniu zamówienia | 5 dni roboczych |
Przychód za miesiąc: 100 × 2 400 = 240 000 zł plus 6 × 3 600 = 21 600 zł, razem 261 600 zł. Zysk brutto: 100 × 850 = 85 000 zł plus 6 × 1 900 = 11 400 zł, razem 96 400 zł, czyli około 37% przychodu.
Zamówienia niestandardowe dają 21 600 / 261 600 = 8,3% przychodu, ale 11 400 / 96 400 = 11,8% zysku brutto. Są droższe i nie trzeba za nie płacić zamrożonymi pieniędzmi: materiały rezerwuje się pod zamówienie tylko na czas cyklu, 6 × 1 700 = 10 200 zł.
Magazyn kosztuje drożej. Partia 50 szt. ma koszt 50 × 1 550 = 77 500 zł. Jeśli sprzedaje się po 25 szt. tygodniowo, stan waha się od 50 do 0, średnio 25 szt., czyli 25 × 1 550 = 38 750 zł stale leży w gotowych wyrobach. To cena natychmiastowej wysyłki dla dilera.
Kiedy uruchamiać partię na magazyn?
Partię uruchamia się, gdy dostępnego stanu wystarcza już tylko na czas produkcji plus zapas. Wzór: poziom uruchomienia = popyt w okresie produkcji + zapas bezpieczeństwa. W przykładzie partię wytwarza się w tydzień, popyt to 25 szt., zapas bezpieczeństwa 10 szt., więc poziom uruchomienia wynosi 25 + 10 = 35 szt.
Kontrola: gdy dostępny stan spada do 35 szt., hala uruchamia partię. W ciągu tygodnia sprzedaje się 25 szt., zostaje 35 - 25 = 10 szt., czyli zapasu bezpieczeństwa nie naruszono. Potem wpływa 50 szt. i stan staje się 10 + 50 = 60 szt. Do następnego poziomu uruchomienia stan dojdzie za (60 - 35) / 25 = 1 tydzień.
Ważne jest tu słowo „dostępny”. Stan 40 szt. z rezerwą 15 szt. daje tylko 25 szt. dostępnych. W Bimp dostępny stan widać na liście Warehouse → Products and services (magazyn, towary i usługi) w kolumnach „Stock in warehouses”, „Reserve” i „Available”. Rezerwa zmniejsza „Available”, a stan magazynowy się nie zmienia, więc poziom uruchomienia porównuje się właśnie z dostępnym. Szerzej o rezerwacji gotowych wyrobów w artykule pomocy Rezerwacja towarów.
Jak oba schematy prowadzi się w Bimp?
Na zamówienie schemat jest taki. Handlowiec przyjmuje zamówienie klienta, na jego podstawie tworzy zlecenie produkcyjne, a materiały według specyfikacji rezerwują się pod tego klienta. Po wytworzeniu księguje się „Assembly” (dokument wytworzenia wyrobu): materiały są rozchodowane, wyrób przyjęty na stan, potem wysyłka. Wszystkie kroki omawia artykuł o zleceniu produkcyjnym i pomoc Zlecenie produkcyjne.
Na magazyn schemat zaczyna się od innego dokumentu. Zlecenie produkcyjne tworzy się ręcznie przez Production → Production orders → Create, bez zamówienia klienta: to partia 50 biurek „Office-120” z datami rozpoczęcia i zakończenia. „Assembly” przyjmuje partię na magazyn. Gdy diler zamawia biurko, handlowiec tworzy zamówienie klienta i wyrób rezerwuje się ze stanu tak samo jak każdy towar.
Oba schematy widać w raporcie „Production progress” (przebieg produkcji): dla każdego zlecenia produkcyjnego pokazuje, ile zamówiono, wytworzono, zostało do wytworzenia i wysłano. Partie na magazyn i zamówienia klientów stoją w nim obok siebie, więc kierownik hali widzi całe obciążenie w jednej liście.
Co robić, gdy klient zamawia wyrób, którego jeszcze nie ma?
Pomaga tu sprzedaż bez stanu. Klient prosi o 40 biurek „Office-120”, a dostępnych jest 25. Handlowiec tworzy zamówienie klienta na 40 szt., w kolumnie „Reserve” zostawia 25, a resztę sprzedaje pod wytworzenie następnej partii. Klient płaci, a po „Assembly” handlowiec wysyła 15 szt., których brakowało: 40 - 25 = 15.
Jeśli wyrobu nie da się zarezerwować wcale, w kolumnie „Reserve” wpisuje się 0. Bimp domyślnie próbuje zarezerwować całą ilość, a przy zerowym stanie powstaje konflikt: zamówienie się nie księguje albo w raportach pojawia się wirtualny minus. Zerowa rezerwa go usuwa, a faktura i płatność od nabywcy przebiegają jak zwykle. Instrukcję krok po kroku dla towarów, których nie ma na magazynie, daje artykuł pomocy Sprzedaż towaru, którego nie ma na magazynie. Ten sam sposób działa dla wyrobów własnej produkcji.
Co robi Bimp, a czego nie
Bimp to ukraińska chmurowa ERP dla producentów. Prowadzi zamówienia klientów, zlecenia produkcyjne (z zamówienia klienta albo ręcznie), rezerwę materiałów i gotowych wyrobów, „Assembly” z rozchodem materiałów i przyjęciem wyrobu, wysyłkę oraz raporty: stan z rezerwą, przebieg produkcji, koszt. Dostępny stan widać dla każdego magazynu.
Czego system nie robi. Nie uruchamia partii na magazyn sam: poziom uruchomienia, wielkość partii i zapas bezpieczeństwa ustala Państwo według własnej sprzedaży, a Bimp pokazuje stan i rezerwę, na podstawie których zapada decyzja. Prognozy popytu w nim nie ma. Daty rozpoczęcia i zakończenia produkcji ustawia człowiek. O wyliczaniu terminów według mocy produkcyjnych informuje strona Bimp.
W przykładzie hala z biurkami dostała trzy liczby do decyzji: magazyn trzyma 38 750 zł gotowych wyrobów, zamówienia niestandardowe dają 11,8% zysku brutto przy 8,3% przychodu, a partię na magazyn warto uruchamiać przy dostępnym stanie 35 szt. Własne liczby Państwo otrzymają z tych samych danych: sprzedaży z kilku tygodni, kosztu wyrobu i dostępnego stanu.
Często zadawane pytania
Czym jest produkcja na zamówienie?
To schemat, w którym hala zaczyna wytwarzanie po tym, jak klient potwierdził zamówienie. Po angielsku nazywa się make to order. Gotowego wyrobu na magazynie nie ma, więc klient czeka cały cykl produkcji.
Czym jest produkcja na magazyn?
To wytworzenie partii gotowych wyrobów z wyprzedzeniem, pod oczekiwany popyt. Klient kupuje wyrób ze stanu i dostaje go w dniu zamówienia, a hala ryzykuje, że część partii zalegnie.
Czy w jednym systemie można łączyć oba schematy?
Tak. W Bimp zlecenie produkcyjne można utworzyć z zamówienia klienta albo ręcznie, bez klienta. Pierwsze daje produkcję na zamówienie, drugie wytworzenie na magazyn.
Jak sprzedać wyrób, którego jeszcze nie ma na magazynie?
Utworzyć zamówienie klienta, w kolumnie „Reserve” wpisać 0 albo ilość, która jest na magazynie, pobrać przedpłatę i wysłać resztę po wytworzeniu.
Kiedy uruchamiać nową partię na magazyn?
Gdy dostępny stan (stan minus rezerwa) spada do poziomu pokrywającego popyt w czasie produkcji plus zapas bezpieczeństwa. W przykładzie z artykułu to 35 szt.: 25 szt. popytu w tydzień produkcji i 10 szt. zapasu bezpieczeństwa.
Na prezentacji Bimp ERP specjalista przeprowadzi jeden wyrób dwiema drogami: z zamówienia klienta i partią na magazyn, z rezerwą, „Assembly” i stanem gotowych wyrobów.
Zamów demo